Một trong những hoạt động đối ngoại nổi bật của Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam trong thời gian qua là Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam đã tham gia Liên đoàn Hiệp hội Chủ tàu các nước Đông Nam Á (gọi tắt là FASA) từ cuối năm 1997. Từ đó đến nay Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam luôn luôn tham gia đầy đủ các hoạt động của FASA, thực hiện nghiêm túc các nghĩa vụ của hội viên FASA và đã cùng các thành viên khác của FASA đã và đang góp tiếng nói quan trọng trong các diễn đàn hàng hải quốc tế và khu vực.

Thông qua FASA, Hiệp hội Chủ tàu Việt Nam cũng đã trở thành thành viên của Diễn đàn Chủ tàu Châu Á (gọi tắt là ASF) từ năm 1998. Hiệp hội tham gia vào 4 trong số 5 ủy ban của Diễn đàn Chủ tàu Châu Á. Đó là ủy ban kinh tế hàng hải, ủy ban an toàn hàng hải, ủy ban bảo hiểm hàng hải và ủy ban thuyền viên.Thông qua hoạt động của những ủy ban này, đã giúp các chủ tàu Việt Nam tiếp cận nhanh hơn, toàn diện hơn với các hoạt động về thị trường, công nghệ, nhân lực và pháp luật của các chủ tàu trong khu vực.

Hiệp hội chủ tàu Việt Nam còn tổ chức thành công một số hội nghị, hội thảo quốc tế tại Việt Nam như Hội nghị Ủy ban thuyền viên thuộc Diễn đàn Chủ tàu Châu Á tại Hà Nội tháng 11/2003; Hội nghi Ban chấp hành FASA tại Hà Nội; Hội thảo về Dự thảo công ước quốc tế của tổ chức lao động quốc tế (ILO) về Qui chế và điều kiện làm việc của người đi biển (Seafarers).

Đi đôi với các hoạt động đối ngoại Hiệp hội đã và đang triển khai thực hiện vai trò đầu mối cung cấp thông tin và chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước có liên quan tới ngành nghề để hội viên thực hiện đồng thời tập hợp ý kiến, kiến nghị của hội viên để góp ý với các cơ quan quản lý trong việc ban hành các qui chế, quy định văn bản luật có liên quan như luật hải quan, điều chỉnh luật hàng hải, quy định về các sắc thuế có liên quan đến hàng hải, quy định sửa đổi biểu phí, lệ phí và giá dịch vụ cảng biển, vấn đế áp dụng phí THC ở Việt Nam và đề nghị các cơ quan quản lý xem xét giải quyết như kiến nghị Bộ tài chính và Tổng cục thuế miễn thuế giá trị gia tăng (VAT) cho phí bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu và bảo hiểm thân tàu; kiến nghị Chính phủ cho phép nhập tàu trên 15 tuổi treo cờ nước ngoài; kiến nghị giảm hoặc miễn thuế nhập khẩu tàu biển đã qua sử dụng; kiến nghị và được Hiệp hội Bảo hiểm nhất trí không áp dụng biện pháp cấm các doanh nghiệp bảo hiểm bán bảo hiểm cho các tàu mà doanh nghiệp bảo hiểm khác đang bảo hiểm.

Tiểu ban thuyền viên của Hiệp hội đã cộng tác tích cực với Ban quản lý dự án đào tạo nâng cao trình độ ngoại ngữ cho thuyền viên Việt Nam (VSUP) duy trì đều đặn việc tổ chức mỗi năm 2 khoá (mỗi khoá 2 lớp) đào tạo ngoại ngữ cho hàng trăm sỹ quan thuyền viên Việt Nam.

Cùng với việc tranh thủ được sự ủng hộ của Hiệp hội Bảo hiểm để tập trung giải trình, kiến nghị với Bộ Tài chính về việc miễn thuế VAT cho phía bảo hiểm trách nhiệm dân sự chủ tàu và cuối cùng đã được Bộ tài chính chấp nhận, tiết kiệm hàng trăm triệu USD cho các chủ tàu; Hiệp hội đã xây dựng được hợp đồng mẫu về bảo hiểm gửi các đơn vị thành viên của Hiệp hội để nghiên cứu và vận dụng.

Về trao đổi và cung cấp thông tin cho hội viên: Văn phòng Hiệp hội đã cập nhật và cung cấp kịp thời cho các hội viên các văn bản pháp luật của Nhà nước, của ngành, các thông tin mới nhất về thị trường hàng hải. Bảo hiểm hàng hải, các quy định về đào tạo, lương tối thiểu và điều kiện làm việc cho thuyền viên và các công ước quốc tế về an ninh hàng hải, các thông cáo báo chí và các tuyên bố chung của FASA và ASF về lộ trình cạnh tranh và hội nhập trong ngành hàng hải Asean … Cũng như Hiệp hội cũng thường xuyên giúp đỡ các hội viên trong giải quyết các vướng mắc, các tranh chấp dưới hình thức có văn bản can thiệp hoặc tư vấn để hội viên giải quyết.

Để mở rộng và phát triển Hiệp hội nhiệm kỳ III Hiệp hội đã kết nạp thêm được 06 thành viên chính thức nâng tổng số hội viên chính thức lên 31 hội viên. Đến nay Hiệp hội có 31 hội viên chính thức và 12 hội viên liên kết.

Đứng trước những yêu cầu phát triển mới và xu thế hội nhập quốc tế đòi hỏi Hiệp hội chủ tàu phải đổi mới chương trình nội dung hoạt động cho phù hợp.

Trong nhiệm kỳ IV (9/2005 – 9/2007) là giai đoạn có nhiều biến động quan trọng ảnh hưởng trực tiếp đến kinh doanh khai thác vận tải biển:

Theo dự báo của nhiều tổ chức tư vấn hàng hải thì thời kỳ 2006-2007 sẽ là thời kỳ trì trệ và suy giảm của ngành hàng hải thế giới do mấy nguyên nhân sau: Việc thay đổi cấu trúc và trang bị an toàn, phòng ngừa ô nhiễm đã dẫn đến sự gia tăng liên tục các loại tàu có trọng tải lớn, tốc độ cao ở tất cả các lĩnh vực trong gần 05 năm qua sẽ dẫn đến tình trạng dư thừa trọng tải (overtonnage) trong hai năm tới mà biểu hiện cụ thể đã bắt đầu từ tháng 7/2005 với việc giá cho thuê tàu và giá cước đã chững lại và bắt đầu suy giảm khoảng 4%-7% so với giá bình quân của sáu tháng đầu năm 2005; Giá dầu liên tục tăng sẽ làm tăng hàng loạt chi phí cho đội tàu; Các qui định mới về an toàn, an ninh sẽ buộc các chủ tàu phải tăng thêm chi phí cho cả tàu và đội ngũ thuyền viên; Lãi suất của một số đồng tiền chủ yếu như USD, JPY đã và đang tăng sẽ tạo thêm gánh nặng cho các chủ tàu. Những bất lợi nói trên sẽ làm giảm hiệu quả hoạt động của toàn ngành hàng hải thế giới.

Đối với nước ta còn phải đối mặt với nhiều khó khăn khác, khi chúng ta gia nhập tổ chức thương mại thế giới (WTO) và thực hiện lộ trình cạnh tranh và hội nhập với ngành hàng hải Asean thì thị trường của chúng ta được mở cửa hoàn toàn (kể cả vận tải nội địa) nên cạnh tranh trong lĩnh vực vận tải hàng XNK sẽ quyết liệt hơn.

Bộ luật hàng hải sửa đổi đã được Quốc hội thông qua và có hiệu lực thực hiện từ 1/1/2006 sẽ tạo điều kiện cho mọi thành phần kinh tế tham gia vào lĩnh vực hàng hải nên tình trạng cạnh tranh trong vận tải nội địa cũng sẽ quyết liệt hơn. Thêm vào đó, trên 180 tàu đóng mới trong nước có trọng tải từ 1.000 đến 53.000 tấn sẽ được hạ thủy và đưa vào khai thác sẽ làm tăng đáng kể trọng tải đội tàu trong khi ngành hàng hải thế giới đang có diễn biến dư thừa trọng tải, đây sẽ là một khó khăn nữa cho các chủ tàu trong việc đảm bảo khai thác tàu có hiệu quả để có nguồn trả nợ.

Trong những năm tới để tăng cường bảo vệ môi trường, đảm bảo an toàn cho con người, nhiều công ước quốc tế ra đời và có hiệu lực thực hiện đòi hỏi các chủ tàu, nhà khai thác hàng hải phải tăng cường đầu tư trang thiết bị cho đội tàu, phải đổi mới những tàu không còn phù hợp với các quy định mới, phải đào tạo, đào tạo lại và cải thiện điều kiện làm việc cho thuyền viên.

Để các hội viên có thể thích ứng với các cơ chế mới, chủ động trong việc hội nhập với ngành hàng hải khu vực và quốc tế, Ban Chấp hành Hiệp hội đã nghiên cứu, thảo luận và dự kiến những định hướng chính cho hoạt động của Hiệp hội trong thời gian tới như sau:

- Tăng cường đoàn kết giữa các thành viên Hiệp hội. Chủ động tổ chức cho từng nhóm hội viên liên quan hiệp thương, trao đổi kinh nghiệm và tham gia đóng góp xây dựng các biện pháp chung để Hiệp hội triển khai thực hiện nhằm bảo vệ thị trường, nâng cao sức cạnh tranh cho các hội viên, qua đó nâng cao vai trò của Hiệp hội làm cho Hiệp hội thực sự là chỗ dựa tin cậy cho các hội viên.

- Tiếp tục kiến nghị Chính phủ và các Bộ / ngành liên quan về cơ chế chính sách hỗ trợ đầu tư phát triển đội tàu như miễn thuế nhập khẩu, thuế VAT đối với việc mua tàu đã qua sử dụng, cơ chế thuế nhập khẩu thiết bị, phụ tùng thay thế, cơ chế đào tạo và quản lý lao động là thuyền viên, cơ chế chính sách tài chính cho các doanh nghiệp kinh doanh vận tải biển.

- Tiếp tục phối hợp ban quản lý dự án đào tạo nâng cao trình độ ngoại ngữ cho thuyền viên mở các khóa đào tạo nâng cấp ngoại ngữ cho thuyền viên, phối hợp với các Hiệp hội khác tổ chức các khóa đào tạo nghiệp vụ và nâng cao trình độ quản lý cho cán bộ các hội viên có nhu cầu.

- Tiếp tục tham gia đầy đủ các hoạt động của FASA và ASF, thực hiện nghiêm chỉnh các nghĩa vụ là hội viên của hai tổ chức này. Chuẩn bị tốt nhân sự để tiếp nhận vai trò Phó Chủ tịch FASA vào cuối năm 2005 và Chủ tịch FASA vào cuối năm 2007. Thành lập Tiểu ban phá dỡ và tái chế tàu cũ của Hiệp hội để tham gia các hoạt động của Ủy ban này thuộc ASF.

- Tăng cường công tác trao đổi thông tin, thực hiện tốt vai trò đầu mối, tập hợp ý kiến của hội viên để kiến nghị Chính phủ và các cơ quan chức năng. Cập nhật những chủ trương, chính sách của Nhà nước có liên quan, nhưng công ước quốc tế, những thông tin kinh tế, thị trường liên quan kinh doanh vận tải biển để phổ biến hoặc cung cấp cho hội viên.

- Về mặt tổ chức nhận sự: Cần điều chỉnh bổ sung điều lệ để có thể thu hút thêm hội viên chính thức và phù hợp với các quy định mới của Chính phủ. Ngoài 5 tiểu ban theo ngành dọc của FASA và ASF cần hình thành một số nhóm hoặc tiểu ban gồm các chuyên gia chuyên ngành như: tiểu ban pháp lý hàng hải, tiểu ban cơ chế chính sách, tiểu ban phối hợp hoạt động kinh doanh, để tư vấn cho các hội viên.