Việc Công ty Hợp tác lao động với nước ngoài phía Nam (Inlaco Sài Gòn) "bỗng nhiên" bị mất đối tác quan trọng là hãng tầu Wan Hai cũng như việc hàng loạt các hãng tầu, đại lý vận tải quốc tế lớn như MITSUI, NYK, K-LINE... liên tiếp gây sức ép xin thành lập công ty 100% vốn nước ngoài được coi là thực trạng đáng báo động của thị trường dịch vụ hàng hải ở nước ta hiện nay. "Gánh nặng" trên con đường gia nhập WTO đã trở nên rõ rệt hơn bao giờ hết.

Doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ hàng hải: manh mún

Theo nhận định chung của nhiều chuyên gia, hoạt động dịch vụ hàng hải của chúng ta hiện nay còn rất phân tán, manh mún, chưa đạt trình độ chuyên môn hoá cao, chưa xây dựng được mạng lưới dịch vụ hoàn chỉnh và đồng bộ trong khu vực và trên cả nước. Nhiều dịch vụ mới chỉ dừng ở công đoạn làm đại lý, chưa đủ sức mạnh cạnh tranh, phạm vi hoạt động còn hẹp, chưa vươn ra được thị trường quốc tế.

Nguyên nhân đơn giản là do quy mô các doanh nghiệp của chúng ta chủ yếu là vừa và nhỏ, hạn chế về nguồn vốn cũng như hạn chế về khả năng marketing toàn cầu, nguồn nhân lực của chúng ta chưa đủ đáp ứng. Với thực lực như hiện nay, các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ hàng hải khó lòng cạnh tranh khi cánh cửa vào WTO rộng mở. Và cái "khởi đầu nan" nhãn tiền chính là việc các doanh nghiệp dịch vụ đang rơi vào tình trạng mất dần nguồn công việc.

"Buông tay" nhìn đối tác ra đi

Trên thực tế, không phải là chúng ta không dự đoán trước được tình trạng này, song lực bất tòng tâm, các doanh nghiệp đành phải "buông tay" nhìn đối tác ra đi. Điển hình cho trường hợp này là Công ty Inlaco Sài Gòn. Như trên đã nói, công ty này vừa mất một đối tác cực kỳ quan trọng là hãng tầu Wan Hai sau hơn 13 năm hợp tác. Được biết, hiện Wan Hai đã thay đại lý mới là Công ty TNHH Phoenix Shipping mà theo nhiều nguồn tin thực tế là thuê bảng hiệu để hợp pháp hoá kinh doanh.

Theo ông Nguyễn Ngọc Minh, Tổng giám đốc Công ty thì việc Wan Hai Line chấm dứt hợp đồng với công ty đã gây thiệt hại lớn, làm giảm khoảng trên 80% lợi nhuận của công ty. Cũng theo ông Minh, với bài học nhãn tiền này thì "tuy việc làm dịch vụ hàng hải luôn mang lại lợi nhuận tương đối cao nhưng tính bền vững thì lại tỷ lệ nghịch với lợi nhuận, nhất là khi chúng ta trở thành thành viên chính thức của WTO".

Chật vật tìm lối thoát

Vậy, làm thế nào để doanh nghiệp VN có thể đứng vững và đi lên trong tình trạng cơ sở hạ tầng và trang thiết bị còn yếu kém, hệ thống kho bãi nhỏ, quy mô rời rạc, các phương tiện như đóng gói mã hoá, dây chuyền, băng tải, xe nâng, điều kiện an toàn, an ninh... còn thô sơ?

Theo nhiều chuyên gia giàu kinh nghiệm, để giữ khách hàng truyền thống, không còn cách nào khác, các doanh nghiệp của chúng ta (đang chủ yếu làm thuê cho đối tác) cần mở rộng liên doanh liên kết kết hợp với nâng cao chất lượng dịch vụ.

Cùng với đó là việc tập trung đầu tư và hoàn thiện cơ sở vật chất như hệ thống kho bãi, phương tiện bốc xếp và phương tiện vận chuyển để phục vụ kinh doanh. Đa dạng hoá các loại hình dịch vụ kinh doanh cũng là một biện pháp được nhiều chuyên gia nhấn mạnh. Theo ông Trần Dũng Kháng – Phó Tổng giám đốc Đại lý Hàng hải Việt Nam, việc làm trọn gói Logistics chính là thực tế của việc đa dạng hoá này.

Cũng theo ông Kháng, hiện tại, doanh nghiệp Logistics của ta vẫn chưa làm Logistics theo đúng nghĩa của nó mà mới chỉ dừng lại ở khâu cung cấp dịch vụ làm đại lý cho doanh nghiệp nước ngoài với các hoạt động cơ bản như khai quan, vận tải.... trong khi đó các doanh nghiệp nước ngoài đang cung cấp dịch vụ trọn gói cho khách hàng theo xu thế toàn cầu hoá với chuỗi cung ứng nguyên liệu, vận tải, phân phối hàng, dịch vụ hậu mãi...

Bên cạnh đó, các doanh nghiệp cũng cần xây dựng kế hoạch phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, có trình độ ngoại ngữ, am hiểu luật pháp và tập quán hàng hải, tạo dựng và bảo vệ thương hiệu, giữ uy tín trong kinh doanh đồng thời chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin vì đây là một trong những yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng dịch vụ và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp.

Những kinh nghiệm trên, nghe có vẻ "biết rồi, khổ lắm, nói mãi" song lại là hướng đi không thể khác. Đáng nói hơn nữa, không phải doanh nghiệp nào của chúng ta cũng đã làm đúng, làm đủ những điều "biết rồi" này.

Được biết, mới đây nhất, hãng Dustch Post của Đức đã mua lại 3 công ty lớn là EXEL, DANZAS và DHL trở thành công ty DHL Global Forwarding, rồi thuê một công ty Việt Nam đứng tên để hợp pháp hoạt động, chờ thời cơ thành lập công ty 100% vốn của họ để "diễu võ" trên "sân" của chúng ta. Và Dustch Post cũng chỉ là một trong số rất nhiều "đối thủ" mà doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ hàng hải của chúng ta phải đối mặt sau cánh cửa hội nhập.