Mới đây, Cục Hải quan TPHCM đã được Tổng cục Hải quan và UBND TPHCM biểu dương, tặng bằng khen vì hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, đặc biệt đạt thành tích trong công tác cải cách hành chính (CCHC). Hải quan TPHCM CCHC như thế nào? Phóng viên Báo Sài Gòn Giải Phóng đã trao đổi với Cục trưởng Cục Hải quan TPHCM Nguyễn Trung Học

- PV: Hải quan (HQ) vốn là ngành có nhiều “tai tiếng” - nhũng nhiễu, làm khó doanh nghiệp, nhận hối lộ… Thưa ông, làm cách nào để chỉ trong một vài năm nay, Hải quan TP có thể làm thay đổi định kiến của doanh nghiệp, của người dân đối với ngành mình?

- Ông Nguyễn Trung Học: Đúng là trước đây ngành HQ có nhiều tai tiếng vì những “con sâu” trong ngành đã lợi dụng chức vụ, quyền hạn của mình để nhũng nhiễu dân, thậm chí nhận hối lộ, bao che tiêu cực… khiến dư luận lên tiếng. Để khắc phục tình trạng này, nhân dịp TP họp mặt với các doanh nghiệp (DN), đồng chí Võ Viết Thanh, nguyên Chủ tịch UBND TPHCM lúc bấy giờ đã mời tôi đến tham dự và trả lời trực tiếp những vướng mắc liên quan đến thủ tục HQ do các DN nêu.

Sau cuộc đối thoại trực tiếp với DN, nhiều vướng mắc được tháo gỡ, kể cả những hoài nghi không đúng về ngành cũng được làm sáng tỏ. Chính từ kết quả đó, chúng tôi quyết định phải thường xuyên đối thoại với DN để hiểu rõ tâm tư, nguyện vọng của họ nhằm giải quyết kịp thời những khó khăn vướng mắc cũng như nâng cao nhận thức pháp luật cho DN. Nhờ có sự ủng hộ của UBND TPHCM, hàng tháng, Cục HQ TPHCM đều tổ chức gặp gỡ đối thoại với các DN. Mỗi lần đối thoại như vậy, chúng tôi đều mời các ban ngành có liên quan như: thuế, tài chính, kế hoạch - đầu tư… đến dự và tham gia trả lời những nội dung liên quan đến ngành mình…

- Như vậy, đối thoại chính là việc làm đầu tiên cho quá trình đổi mới của ngành HQ? 

- Đúng vậy, thông qua trực tiếp đối thoại, HQ và DN cùng nhau tháo gỡ nhiều vấn đề. Còn nhớ, buổi đầu đối thoại gay gắt lắm. Cứ bên hỏi, bên trả lời một cách công khai chính diện, hoàn toàn bình đẳng, dân chủ, chừng nào vấn đề được ngã ngũ mới thôi. Hầu hết DN tập trung phản ánh các vấn đề về thủ tục hành chính phiền hà nhiêu khê; tệ nạn nhũng nhiễu; thái độ hách dịch của nhân viên…

Phía HQ một mặt phải giải thích cặn kẽ từng loại thủ tục cho DN, một mặt chấn chỉnh lề lối, cung cách làm việc và thái độ phục vụ của nhân viên. Đối với những nhân viên nhũng nhiễu, nhận hối lộ mà có đầy đủ “nhân chứng, vật chứng” là chúng tôi đuổi việc ra khỏi ngành; còn những nhân viên tuy có phản ánh nhưng chưa đủ cơ sở cũng được nhắc nhở hoặc chuyển công tác khác.

Trong đối thoại, khó nhất vẫn là giải thích về các loại thủ tục HQ, vì trong ngành có nhiều loại thủ tục về xuất nhập cảnh và xuất nhập khẩu hàng hóa, trong khi đó, bộ ngành nào cũng có quyền ban hành những văn bản quy định riêng, cho nên dễ dẫn tới chồng chéo, thậm chí mâu thuẫn nhau khiến cả DN lẫn HQ đều… đau đầu!. Để “gỡ rối”, HQTP đã cho rà soát lại toàn bộ giấy tờ thủ tục, cái nào lỗi thời thì hủy bỏ, cái nào vượt thẩm quyền thì đề xuất cấp trên có biện pháp điều chỉnh. Đến nay, tình hình đã khả quan hơn...

- Đối thoại đã giải quyết được nhiều vấn đề vướng mắc giữa HQ và DN, nhưng CCHC cả thủ tục và bộ máy, thưa ông lại không nằm ở đối thoại?

- Sau việc đối thoại, chúng tôi thực hiện niêm yết công khai, minh bạch toàn bộ giấy tờ thủ tục HQ để người dân nắm rõ, qua đó thực hiện quyền giám sát của mình đối với công chức HQ. Mặt khác, chúng tôi mở lớp học về văn hóa ứng xử cho toàn thể CB-CNVC để mọi người có thái độ phục vụ tốt nhất. Chúng tôi còn công khai toàn bộ số điện thoại di động của các cán bộ chủ chốt trong ngành như: cục trưởng, cục phó và các trưởng phó phòng ban… để khi gặp vướng mắc DN có thể gọi điện thoại trực tiếp cho lãnh đạo giải quyết. Mỗi nhân viên HQ khi làm nhiệm vụ đều có đeo bảng tên để người dân tiện theo dõi, phản ánh…

- Công khai là kênh thông tin phát hiện, phản ánh sớm nhũng nhiễu, tiêu cực, nhưng thưa ông, khi DN và người dân phát hiện nhân viên có tiêu cực, nhũng nhiễu, hành dân, lãnh đạo HQ TP xử lý như thế nào?

- Cơ quan chúng tôi có 1.700 CB-CNVC, ban lãnh đạo thường xuyên giáo dục anh chị em. Hàng tuần, vào buổi chào cờ sáng thứ hai đều có biểu dương người tốt, phê bình người chưa tốt. Tuy nhiên, nếu DN tố cáo công chức nào sai trái mà hội đủ tên tuổi, ngày giờ, địa điểm, vụ việc cụ thể… chúng tôi sẽ kiên quyết xử lý nghiêm.

- Được biết, Cục HQ TPHCM là đơn vị đầu tiên thực hiện đề án “Thủ tục HQ điện tử”. Thưa ông “Thủ tục HQ điện tử” đã giải quyết thủ tục về HQ cho doanh nghiệp như thế nào? 

- Giải quyết “Thủ tục HQ điện tử” có nghĩa là doanh nghiệp chỉ việc ngồi nhà đăng ký nộp hồ sơ cho HQ qua mạng, phía HQ cập nhật và trả lời ngay, nếu thiếu hồ sơ nào thì HQ liên lạc qua thư điện tử yêu cầu bổ sung. Khi hồ sơ đầy đủ, HQ hẹn ngày trả hồ sơ cho DN. Như vậy, DN không cần phải đi lại nhiều lần mà chỉ đợi khi có kết quả thì đến lấy. Làm cách này, cả DN lẫn HQ đều “khỏe”.
Bây giờ nước ta đã tham gia vào “sân chơi” lớn WTO rồi, nếu không nhanh nhạy sẽ khó theo kịp. Từ nay đến 2008, Cục HQ TPHCM sẽ hoàn thành cấp chứng chỉ ISO: 2000 cho 13 chi cục hải quan cơ sở để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ mới.

Theo SGGP