Thay bằng sự liên kết, hợp tác thì các doanh nghiệp ViệtNam lại cạnh tranh không lành mạnh với nhau, tự làm yếu mình và có lợi cho các doanh nghiệp nước ngoài

Như đã thông tin, Hội thảo: “Dịch vụ logistics trong lĩnh vực vận tải biển nhìn từ góc độ cạnh tranh” do Tổng công ty Hàng hải Việt Nam và Cục Quản lý cạnh tranh (Bộ Thương mại) phối hợp tổ chức tại Hà Nội ngày 18/4.

Phóng viên Báo Thương Mại lược ghi ý kiến của những “người trong cuộc” để bạn đọc phần nào thấy được “bức tranh” dịch vụ logistics Việt Nam thời gian qua và ý tưởng hướng đến.

“Gà cùng một mẹ” đá nhau

Ông Hà Cẩm Khải – Phó Chủ tịch kiêm Tổng thư ký Hiệp hội Đại lý và môi giới hàng hải (VISABA):

Đã có rất nhiều hội thảo đề cập đến vấn đề này rồi. Ai cũng biết thực trạng phát triển của ngành dịch vụ logistics hiện đang mang nhiều bất cập. Dịch vụ đang được thực hiện với một số lượng lớn DN nhưng quy mô DN nhỏ và rất nhỏ. Thay bằng sự liên kết, hợp tác thì các DN Việt Nam lại cạnh tranh không lành mạnh với nhau, tự làm yếu mình và có lợi cho các DN nước ngoài. Ví dụ, hiện nay hầu hết các depot chứa container rỗng ở TP. Hồ Chí Minh đều phải miễn phí lưu container cho hàng tàu để có thể kéo công việc (thu hút nguồn container rỗng) về cho kho bãi của mình. Họ chỉ thu được tiền thông qua việc nâng hạ container (phần lớn do chủ hàng trả) mà thôi, còn các chủ tàu thì nghiễm nhiên được lợi (trong khi ở các cảng khác trên thế giới, chả ai miễn cho chủ tàu khoản chi phí lưu bãi này).

Một hành vi cạnh tranh không lành mạnh khá tinh vi nữa hiện nay là sự thông đồng giữa một số cá nhân (một bộ phận DN) để thắng thầu trong việc cung cấp dịch vụ logistics, giành công việc cho mình, ngăn các DN khác tham gia thị trường hoặc loại bỏ đối thủ khác nếu muốn tham gia. Còn chuyện “down” giá dưới giá thành nhằm mục đích loại đối thủ là chuyện vẫn xảy ra thường xuyên

Ông Khuất Văn Liêm – Phó trưởng ban Vận tải và dịch vụ hàng hải – Cục Hàng hải Việt Nam:

Trong vấn đề tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, vấn đề dịch vụ khép kín đang được các tập đoàn kinh tế thực hiện, coi đó là cách đầu tư hiệu quả. Ví dụ: các tập đoàn lớn như dầu khí, than... gần như chủ động đầu tư các dịch vụ khép kín từ A-Z. Sự đầu tư này không có luật nào cấm, song nếu mỗi ngành, mỗi tập đoàn đều “nhà nhà đầu tư khép kín” và sử dụng các công cụ này một cách thái quá sẽ nẩy sinh ra chuyện “ngăn sông cấm chợ”. Bởi mỗi tập đoàn tự đưa ra những quy định, áp dụng cho các DN trong lĩnh vực của mình, vô hình chung tạo ra những rào cản đối với các DN kinh doanh tập đoàn. Để giải quyết được vấn đề này, vừa tạo được một môi trường cạnh tranh lành mạnh, tất cả phải được bao quát ở tầm vĩ mô, kèm theo là những chế tài, được xem xét ở góc độ cạnh tranh, cụ thể hơn là ở đây Luật cạnh tranh phải giữ vai trò “cầm cân nảy mực”

Liên kết chuyển hướng cạnh tranh

Ông Phạm Mạnh Cường – Phó Tổng Giám đốc Đại lý hàng hải Việt Nam:

Trong hội nhập, vai trò của các hiệp hội là đặc biệt quan trọng. Vì thế, Hiệp hội giao nhận kho vận (VIFFAS) cần được nâng cao về lượng và chất. Chúng ta nên xem xét việc bổ sung, mở rộng vai trò và chức năng của Hiệp hội đại lý vận tải hoặc xem xét thành lập một hiệp hội các nhà cung cấp dịch vụ logistics. Tôi cũng đề nghị Hiệp hội đại lý và môi giới hàng hải, Hiệp hội chủ tàu, Hiệp hội cảng biển, phối hợp với các hiệp hội về XNK hàng hóa như: thủy sản, dệt may, lương thực và các chủ hàng lớn... cần khẩn trương ngồi lại để bàn bạc, trao đổi về vấn đề hợp tác giữa các hiệp hội. Bởi hoạt động logistics chuyên nghiệp đòi hỏi phải tích hợp được việc cung ứng nguyên vật liệu, sản xuất, XNK hàng hóa, phân phối với hàng loạt các dịch vụ vận tải, giao nhận, thông quan. Những người sản xuất, những thương gia, những người làm dịch vụ (vận tải, khai thuê hải quan, người cung cấp dịch vụ logistics) phải tìm được tiếng nói chung, có những cam kết hoạt động chung mới khống chế được khả năng bị thua ngay trên sân nhà

Ông Nguyễn Việt Hòa – Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Công ty cổ phẩn Container Việt Nam:

Các công ty kinh doanh logistics nước ngoài phát triển như Mỹ, Thụy Sĩ, Nhật Bản, Đức, Xingapo có một hạ tầng cơ sở tốt về giao thông vận tải, có trình độ phát triển ngành này từ lâu, có hệ thống công nghệ thông tin hiện đại và một điều rất quan trọng là họ nắm khách hàng (vì nước ngoài thường mua FOB và bán C,F cho Việt Nam). Vì vậy để có thể cạnh tranh được với các công ty nước ngoài, trước hết chúng ta phải chấp nhận sự sàng lọc về số DN hoạt động manh mún chụp giật trong nước. Ngay khâu đầu tiên phải có những điều kiện bắt buộc về vốn, về nghiệp vụ…đối với các DN khi đăng ký kinh doanh. Khi các DN đã được lựa chọn đủ điều kiện rồi thì phải có sự liên kết phát triển hạ tầng, vốn, và cả kiến thức… Mặt khác, chúng ta cũng có thể làm thầu phụ cho DN nước ngoài để học hỏi trình độ quản lý đến công nghệ, kiến thức, kỹ năng chăm sóc khách hàng

Các DN phải “ngồi” với nhau nhiều hơn

Ông Mai Văn Phúc – Tổng Giám đốc Tổng công ty hàng hải Việt Nam:

Các DN Việt Nam mới chỉ ăn một phần rất nhỏ trong miếng bánh khổng lồ của thị trường dịch vụ logistics. Theo tính toán mới nhất của Cục Hàng hải Việt Nam, lĩnh vực quan trọng nhất trong logistics là vận tải biển thì DN trong nước mới chỉ đáp ứng chuyên chở được 18% tổng lượng hàng hóa XNK, phần còn lại đang bị chi phối bởi các DN nước ngoài. Điều này thực sự là một thua thiệt lớn cho DN Việt Nam khi có đến 90% hàng hóa XNK được vận chuyển bằng đường biển. Năm 2006, lượng hàng qua các cảng biển Việt Nam là 153 triệu tấn và tốc độ tăng trưởng lên đến 19,4%. Đây thực sự một thị trường mơ ước mà các tập đoàn nước ngoài đang thèm muốn và tập trung khai phá.

Những tham luận của các đại biểu và đặc biệt là của một số DN, cho thấy dịch vụ logistics ở Việt Nam mới chiếm khoảng từ 15 - 20% GDP. (Ước tính GDP nước ta năm 2006 khoảng 57,5 tỉ USD). Như vậy, chi phí logistics chiếm khoảng 8,6 - 11,1 tỉ USD. Đây là một khoản tiền rất lớn. Chỉ tính riêng khâu quan trọng nhất trong logistics là vận tải, chiếm từ 40 - 60% chi phí thì cũng đã là một thị trường dịch vụ cực lớn. Với một nền sản xuất phát triển mạnh mẽ, nhu cầu XNK tăng cao, nếu chỉ tính theo tỉ lệ trên đây thì phí dịch vụ logistics trên thị trường Việt Nam có một doanh số khổng lồ và hứa hẹn tốc độ tăng trưởng rất mạnh mẽ.

Tuy nhiên, để có thể biến những con số này thành hiện thực, đã đến lúc các DN kinh doanh trong lĩnh vực này phải “ngồi” với nhau nhiều hơn để tìm ra tiếng nói chung mà theo tôi, đó chính là sự liên kết được đảm bảo chặt chẽ. Việc thực hiện các giải pháp đòi hỏi nỗ lực, cố gắng của các cơ quan quản lý nhà nước, các DN và đặc biệt là đội ngũ cán bộ viên chức, người lao động đang làm việc trong lĩnh vực logistics. Trong thời gian tới, rất cần có thêm những buổi làm việc chuyên sâu, những hội thảo tương tự như hôm nay để bàn về các vấn đề cụ thể, thông qua đó thống nhất nhận thức, có được câu trả lời phù hợp đối với những vấn đề đặt ra nhằm phục vụ cho mục tiêu xây dựng và phát triển ngành công nghiệp logistics trong tương lai.

Về phía Vinalines, chúng tôi đang triển khai nhanh việc xây dựng nên Vinalines Logistics với những trung tâm Logistics hiện đại tại 3 vùng kinh tế trọng điểm của đất nước, thiết lập mạng lưới phân phối dịch vụ hàng hải toàn cầu, liên kết với các cảng và hãng tàu lớn trên thế giới, có đại diện tại các thị trường lớn như Nhật Bản, EU, Mỹ, Trung Quốc... phục vụ chiến lược phát triển kinh tế của Việt Nam.

Theo Thương Mại