TP.HCM hiện đang tiếp nhận hơn 70% lượng container của cả nước (khoảng trên 2,6 triệu TEU), với mức tăng trưởng lượng hàng container trên 20%/năm. Các cảng của TP.HCM nói riêng và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam nói chung hiện đang hoạt động hết công suất. Đứng trước thực tế này, các nhà đầu tư đang tăng tốc xây dựng cảng biển.

Lo ngại khả năng ùn tắc

Theo số liệu thống kê, hai cảng chính của TP.HCM là cảng Cát Lái và cảng container quốc tế VN (VICT) chiếm 65% lượng container hàng hoá thông qua tại khu vực phía Nam với sự có mặt thường xuyên của các hãng tàu lớn như APL, Evergrenn, HMM, MOL, YingMing, Wanhai… Những cảng thứ cấp như cảng Sài Gòn, cảng Bến Nghé tập trung xử lý hàng rời và hàng container nội địa. Tuy nhiên các cảng này lại bị hạn chế về độ sâu, độ dài tối đa đặc biệt khi dẫn tàu vào ban đêm. Vì thế các hãng tàu thường sử dụng các loại tàu trung chuyển tối đa 25.000 dwt (1.600 TEU), vì thế đã làm tăng chi phí container đi và đến Việt Nam, phí hàng hoá cao hơn các nước trong khu vực Đông Nam Á.

Các chủ hàng và các nhà kinh doanh vận tải biển tại Việt Nam đang rất quan tâm đến mức tăng trưởng kinh tế, thu hút đầu tư của Việt Nam thời kỳ hậu WTO kéo theo việc tăng nhanh nhu cầu về dịch vụ cảng biển đặc biệt tại trung tâm kinh tế lớn là TP.HCM và Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Ngoài ra, các nhà đầu tư cũng quan ngại về hệ thống cảng biển tại đây đang đối mặt với vấn đề vận chuyển giao thông trên bộ thường xuyên xảy ra ùn tắc. Ông Tan Hua Joo - Giám đốc điều hành APL VN cho biết, APL rất lo ngại về khả năng ùn tắc cảng biển tại TP.HCM trong khoảng thời gian từ nay đến năm 2010 khi mà nhu cầu vận chuyển container đã tăng khoảng 20%/năm, trong khi đó hệ thống cảng biển nước sâu đáp ứng nhu cầu là Cái Mép - Thị Vải thì cũng phải đến năm 2009 mới được đưa vào hoạt động.

Bên cạnh đó theo báo cáo của Ban công tác cơ sở hạ tầng của OrientOverseas Container Line (OOCL), ước đoán mức tăng trưởng vận tải cảng biển của Việt Nam có thể lên tới 29% trong thời kỳ hậu gia nhập WTO (dựa trên những trải nghiệm thương mại của Trung Quốc sau gia nhập WTO). Vì thế có thể thấy trước ít nhất cần có hơn 10 khu tàu nữa chỉ dành cho việc xử lý container trong khu vực Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam. Trong khi đó các hệ thống cảng biển nước sâu Cái Mép - Thị Vải (Bà Rịa - Vũng Tàu) còn đang trong quá trình xây dựng. Theo đánh giá của các nhà tư vấn Frost&Sullivan, TP.HCM cũng đang đối mặt với vấn đề ùn tắc giao thông trên bộ gay gắt, tác động đến lưu thông tại các cảng, ngoài ra sức chứa của các cảng cũng không theo kịp mức tăng trưởng hàng container. Dự báo vào năm 2020, toàn bộ Vùng kinh tế trọng điểm phía Nam sẽ thiếu cảng để vận chuyển thêm khoảng 32,7 triệu tấn hàng hóa, đặc biệt lượng hàng container xuất nhập khẩu.

Rộng mở đầu tư

Việc đầu tư phát triển cảng biển rất quan trọng để thực hiện mục tiêu tăng trưởng kinh tế vùng. Trong đó Đồng Nai, Bà Rịa - Vũng Tàu xây dựng các khu công nghiệp nằm cạnh hệ thống cảng biển để hàng hóa lưu thông thuận lợi, TP.HCM chuyển dần hệ thống cảng biển từ nội thành ra gần biển cũng nhằm mục tiêu phát triển mạnh hơn.

Từ trong nước các nhà đầu tư cũng đang ráo riết thực hiện các dự án xây dựng cảng biển. Công ty Cảng container trung tâm Sài Gòn (SPCT) đã được phép thành lập với tổng vốn đầu tư 249 triệu USD. Đây là liên doanh giữa P&O Ports Saigon Holdings Limited (Anh) và Công ty Phát triển công nghiệp Tân Thuận (IPC). Trong đó P&O chiếm 80% tổng số vốn góp. SPCT sẽ đầu tư xây dựng và khai thác cảng container theo tiêu chuẩn quốc tế với công suất dự kiến đạt 1,5 triệu TEU/năm (tương đương 30 triệu tấn/năm). Hiện, việc xây dựng đang được đẩy mạnh để có thể khai thác 2/4 cầu cảng ngay trong năm 2008. Khi hoàn thành, SPCT sẽ là cảng lớn nhất trong khu vực TP.HCM.

Để chia lửa cho TP.HCM, các dự án cảng ở khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu đang được tập trung thực hiện. Nổi bật là dự án đầu tư xây dựng một cảng biển ở khu vực hạ nguồn cảng Cái Mép - Thị Vải với vốn đầu tư 165 triệu USD. Đây là liên doanh giữa cảng Sài Gòn và một đối tác Singapore. Dự án này dự kiến hoàn tất giai đoạn 1 vào năm 2010 và sẽ tăng thêm 133 triệu USD vốn đầu tư trong giai đoạn 2. Theo đó, sẽ xây dựng 4 cầu tàu tại cảng này với công suất 1,5 triệu TEU/năm. Một dự án liên doanh khác phát triển cảng biển tại khu vực thượng nguồn Cái Mép - Thị Vải thuộc địa bàn tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu cũng đang chờ được phê duyệt. Đó là dự án liên doanh mở cảng biển giữa cảng Sài Gòn và Tập đoàn Maersk A/S (Đan Mạch). Dự kiến, dự án này sẽ được đầu tư 187 triệu USD để xây dựng 2 cầu tàu, công suất xếp dỡ 950.000 TEU/năm và hoạt động vào năm 2010.

Ngoài ra, để đẩy mạnh thu hút đầu tư sau khi gia nhập WTO Việt Nam đã cấp giấy phép cho một số hãng tàu, cho phép tham gia các liên doanh với 51% sở hữu nước ngoài (trước đây là 49%). Ngoài ra sau khi các thỏa thuận song phương đạt được với EU, Singapore và Nhật, Việt Nam đã cấp phép hoạt động với 100% sở hữu nước ngoài cho các đại lý hoạt động vận chuyển. Để thực hiện theo quy hoạch, đáp ứng nhu cầu vận tải cảng biển, Nhà nước sẽ ưu tiên đầu tư các cảng trọng điểm để đảm bảo tính chủ đạo trong điều hành hoạt động khai thác hệ thống cảng. Đồng thời, khuyến khích và tạo điều kiện thuận lợi cho các DN thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia đầu tư xây dựng cảng khác theo quy hoạch được duyệt bằng các hình thức như BOT, BTO, BT, liên doanh theo quy định.

Theo KTVN