9 tháng, Tập đoàn công nghiệp tàu thủy VN (Vinashin) chỉ thực hiện được 50% kế hoạch năm 2009. Nhiều dự án đóng mới tàu, xây hạ tầng khu công nghiệp đình hoãn, thiếu vốn trầm trọng.

Hạ chỉ tiêu vẫn khó “cán đích”

Năm 2008 được coi là năm khá thành công của Vinashin trong bối cảnh kinh tế thế giới bắt đầu khủng hoảng. Theo báo cáo của Tập đoàn này, giá trị tổng sản lượng đạt hơn 36.836 tỷ đồng, tăng 39,12% so với năm 2007; giá trị tổng doanh thu đạt hơn 32.538 tỷ đồng, tăng 48,06% so với năm 2007.

Sở dĩ, năm 2008, Vinashin có mức tăng trưởng cao là do nhiều hợp đồng được triển khai. Các TCT lớn như Nam Triệu, Bạch Đằng, Phà Rừng, Công ty Đóng tàu Hạ Long và các nhà máy đóng tàu của Tập đoàn đã thi công đóng mới gần 30 seri sản phẩm khác nhau.

Trong đó nhiều hợp đồng có giá trị lớn cho chủ tàu trong nước và nước ngoài như Kho nổi chứa xuất dầu FSO5 150.000 DWT tại Nam Triệu và tàu dầu 105.000 DWT tại Dung Quất, seri 32 tàu cho Vinalines, các tàu 4.900 xe cho Israel, 6.900 xe cho Na Uy… Nhiều đơn hàng, việc làm dồn dập, các đơn vị dồn sức cho các sản phẩm đến hạn hạ thủy, bàn giao.

Tổng số CBCNV của Vinashin lên tới hơn 60 vạn người, thu nhập bình quân đạt hơn 2,8 triệu đồng/người/tháng. Trên cơ sở đó, Vinashin đề ra mục tiêu phát triển cho năm 2009 tăng 32% so với năm 2008, về giá trị tổng sản lượng. Đầu năm 2009, xác định được khó khăn, lãnh đạo Tập đoàn đã hạ mục tiêu phát triển xuống mức 12% so với năm 2008 đồng thời tiến hành 5 nhóm giải pháp nhằm ngăn chặn suy giảm sản xuất, duy trì tăng trưởng và bảo đảm công ăn việc làm, đời sống CBCNV.

Tuy nhiên, hết 9 tháng đầu năm, Tập đoàn đang đối mặt với vô vàn khó khăn do nhiều dự án đình hoãn, thiếu vốn triển khai. Giá trị tổng sản lượng 9 tháng chỉ đạt hơn 19.581 tỷ đồng, bằng 1/2 kế hoạch; tổng doanh thu hơn 14.927 tỷ đồng, chỉ đạt 44,28% kế hoạch năm.

Hơn 1000 nhân công mất việc và nỗi lo nhân lực

Năm 2009, đơn hàng mới rất ít trong khi đơn hàng cũ bị hủy hơn 10% khiến nhiều đơn vị nhỏ mới tham gia Tập đoàn không có việc. Thậm chí, ngay cả những "anh cả" như Nam Triệu, Bạch Đằng cũng nhiều lúc phải giãn công.

Theo ông Trần Bá Thành, Chủ tịch Công đoàn Vinashin, ước tính, lương CBCNV năm 2009 bình quân giảm so với năm 2008 từ 500 tới 600.000 đồng. Đây là một con số khiêm tốn so với mức lương của ngành công nghiệp nặng như đóng tàu.

Nhiều đơn vị trả chậm hoặc phải nợ lương, nợ tiền BHXH nên có nhiều nguy cơ xảy ra khiếu kiện khi không thanh, quyết toán kịp thời các chế độ cho NLĐ. Nhiều công ty nhỏ, công ty cổ phần vừa thành lập hoặc mới phát triển, ở địa phương, trong vài năm vừa qua đã gia nhập Tập đoàn Vinashin nhưng tình hình tài chính cũng như như hoạt động kinh doanh sản xuất đang gặp rất nhiều khó khăn vì không đủ vốn quay vòng. Các doanh nghiệp xây dựng, tư vấn ngừng việc, doanh nghiệp đóng tàu làm cầm chừng. Hơn 1000 nhân công, phần lớn là nhân công thời vụ phải nghỉ việc.

3 tháng gánh việc nửa năm?

Vinashin đang khó khăn, đó là thực tế. Năm 2008, Tập đoàn này đã bắt đầu có vấn đề về tài chính khi các ngân hàng ngừng cho vay để chống lạm phát khiến Vinashin phải dùng vốn lưu động để giải quyết các khoản vay đến hạn. Trong khi các dự án triển khai quá nhiều và trải rộng trên khắp các "mặt trận" từ đầu tư xây dựng cơ bản, phát triển công nghiệp phụ trợ, các nhà máy sản xuất kim loại nặng, bảo hiểm, du lịch...

Thêm vào đó, kế hoạch vốn của Tập đoàn bị phá vỡ do không huy động được các nguồn vốn vay nước ngoài, cam kết vốn của một số ngân hàng và tổ chức tài chính trong nước bị hủy. Khó khăn chất chồng khó khăn khi năm 2009, tình trạng thiếu vốn trầm trọng hơn và đơn hàng ít hơn. Các dự án đang thực hiện thiếu vốn phải ngưng trệ trong những khi lãi vay ngân hàng vẫn tiếp tục phải trả.

Theo nhiều chuyên gia, một trong nguyên nhân khiến Vinashin bị lụt tiến độ trong các dự án trọng điểm còn là nhiều thiết bị đắt tiền nhập khẩu về không đáp ứng chất lượng, yêu cầu của công tác thi công khiến phát sinh chi phí do chờ đợi thiết bị thay thế đội lên rất cao.

Mới đây, để hỗ trợ Vinashin từng bước điều chỉnh cơ cấu, quy mô đầu tư, đủ lực để vượt qua khủng hoảng, Bộ GTVT vừa hoàn tất công tác rà soát danh mục các dự án đầu tư và điều chỉnh quy hoạch đầu tư củaVinashin theo yêu cầu của Thường trực Chính phủ. Theo đó, có tới 23 dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước do Vinashin làm chủ đầu tư được sắp xếp lại thứ tự ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 2009 - 2010.

Bộ GTVT cũng điều chỉnh lại quy hoạch đầu tư, quy mô xây dựng các dự án cấp thiết trong giai đoạn 2009 - 2015 của Vinashin với tổng số vốn lên tới 31.585 tỷ đồng. Trong đó, có 15 dự án xây dựng cơ sở đóng và sửa chữa tàu, 3 dự án phát triển công nghiệp phụ trợ, 1 dự án phát triển đội tàu, 4 dự án khoa học công nghệ và đào tạo.

Về phần mình, theo thông tin chúng tôi có được, Vinashin quyết tâm gồng mình trong 3 tháng nước rút phấn đấu thực hiện nốt phần việc còn lại của kế hoạch năm. Tuy nhiên, nhiệm vụ này là quá sức với Vinashin nếu tình hình tài chính của Tập đoàn không được cải thiện, năng lực triển khai các dự án không được nâng cao, đặc biệt là tại các công ty TNHH 1 thành viên chủ lực của Tập đoàn.

Theo GTVT