DN cần gì từ cơ quan thuế?

Với trên 2.500 DN tham gia trả lời khảo sát “mức độ hài lòng của DN đối với việc thực hiện và cải cách TTHC trong lĩnh vực thuế năm 2014”, bức tranh chung về công tác cải cách TTHC trong lĩnh vực thuế thời gian gần đây đã trở nên sáng sủa hơn rất nhiều. Tuy nhiên, rất nhiều DN vẫn đánh giá ngành thuế rất khó khăn để vượt qua các nút nghẽn mang tính “cố hữu”.

Vướng chi phí không chính thức

Trung bình có 32% các DN cho biết họ phải chi trả chi phí không chính thức cho cán bộ thuế. Kết quả khảo sát cho thấy, tỷ lệ DN phải chi trả chi phí không chính thức không đồng đều giữa các nhóm DN theo nguồn vốn chủ sở hữu. Trong khi chỉ khoảng 19% DNNN cho biết phải chi “thêm”, thì có tới 33% DN dân doanh phải chi trả khoản này. Đặc biệt, có tới 41% DN FDI cho biết đã trả chi phí không chính thức cho công chức thuế.

Nguyên nhân phải trả chi phí không chính thức về cơ bản do DN sợ bị cán bộ thuế phân biệt đối xử. Có tới 40% DN tin rằng sẽ bị phân biệt đối xử nếu không chi trả chi phí không chính thức. Tỷ lệ lo ngại cao nhất cũng đến từ khu vực DN FDI, với 48%, tiếp đến là DN dân doanh, 42%. Riêng DNNN, chỉ 29% cho biết họ có thể bị phân biệt đối xử trong trường hợp này. Trong số những DN cho rằng sẽ bị phân biệt đối xử nếu không chi, 50% cho biết họ sẽ bị yêu cầu bổ sung, giải trình hồ sơ, khoảng 37% lo ngại họ bị kéo dài thời gian làm thủ tục thuế và khoảng 15% cho biết công chức thuế sẽ có thái độ không văn minh, lịch sự khi tiếp xúc.

Còn nhớ, trong buổi công bố năng lực cạnh tranh cấp tỉnh GS TS Edmund Malesky – Đại học Duke (Hòa Kỳ) cho rằng, nhiều DN than phiền về thuế, tức là khó khăn không phải từ lúc gia nhập thị trường mà là khó khăn hậu gia nhập thị trường, liên quan đến chi phí không chính thức. Tuy nhiên, bà Nguyễn Thị Cúc – Chủ tịch Hội Tư vấn thuế Việt Nam thì lại có cái nhìn khác. Theo bà Cúc, chi phí không chính thức đến từ hai phía, những người thi hành nhiệm vụ của các cơ quan quản lý nhà nước và cả DN. Do vậy, theo bà Cúc, ngành thuế phải có cơ chế để công khai, minh bạch mọi thông tin.

Khảo sát mới đây của VCCI cũng về lĩnh vực thuế nhưng liên quan tới hộ kinh doanh cá thể. Có tới 63% số hộ được hỏi khẳng định luôn thỏa thuận ngầm với cán bộ thuế. Ngoài ra, hộ kinh doanh cũng phải chi phí không chính thức cho mỗi lần bị thanh tra, kiểm tra… Và vì nhiều lý do phần lớn số hộ kinh doanh không tố cáo khi bị yêu cầu hối lộ.

Phiền hà về thủ tục

Việc tìm hiểu thông tin chính sách thuế của các DN cũng là lĩnh vực bị than phiền rất nhiều. Có 70% DN tham gia khảo sát cho biết họ từng gặp vướng mắc trong quá trình này. Nguyên nhân có thể có nhiều, trong đó có việc chính sách, pháp luật về thuế ở Việt Nam được quy định ở nhiều văn bản khác nhau, cũng như quá trình điều chỉnh, thay đổi các quy định đang diễn ra nhanh chóng khi Việt Nam đang hoàn thiện hệ thống chính sách, pháp luật thuế cho phù hợp với các cam kết quốc tế, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người nộp thuế cũng như phục vụ mục tiêu quản lý nhà nước. Trong đó, các DN FDI đang gặp nhiều vướng mắc nhất, khi có tới 79% từng gặp vướng mắc trong quá trình tìm hiểu chính sách, pháp luật thuế, kế đến là các DNNN, với 77%. Có 66% DN dân doanh tham gia khảo sát cho biết họ

Thay đổi từ tư duy

Trong các TTHC thì hoàn thuế là thủ tục có lẽ mất nhiều thời gian của DN nhất và khiến DN ngại nhất. Không ít DN cho biết, thủ tục rất mất thời gian, thời gian trung bình đối với DNNN là 37 giờ, DN dân doanh là 165 giờ và DN FDI lên tới 182 giờ. Cá biệt, có tới 10 DN dân doanh mất từ 500-900 giờ và 5 DN FDI mất trên 700 giờ để hoàn thành thủ tục.

Nhiều DN đã phải bỏ cuộc không dám đi làm các thủ tục hoàn thuế. Có 3 lý do chính khiến các DN không thực hiện thủ tục hoàn thuế này, bao gồm thủ tục quá phức tạp, thời gian thực hiện thủ tục kéo dài hoặc yêu cầu khó đáp ứng. Kết quả khảo sát cho thấy trung bình có 26% DN cho biết họ không thực hiện thủ tục hoàn thuế vì lo ngại thủ tục này quá phức tạp…

Thực hiện Nghị quyết 19 của Chính phủ, ngành thuế được đánh giá là một trong những ngành có nhiều giải pháp quyết liệt nhằm giảm thời gian thực hiện các TTHC thuế, hướng tới cải thiện môi trường kinh doanh. Nhìn tổng thế, TTHC thuế được cải thiện đáng kể so với trước đây. Tuy nhiên, để lấy được sự hài lòng thật sự của DN, những “nút nghẽn” trên buộc ngành thuế phải vượt qua.