Theo Bộ Kế hoạch và Đầu tư, xuất khẩu quý I ước đạt 35,7 tỷ USD, chỉ tăng 6,9% so với cùng kỳ năm 2014. Mức tăng trưởng này chỉ bằng một nửa so với cùng kỳ năm trước (quý I-2014 xuất khẩu tăng 14,1%).

Tiếp tục xu thế đang diễn ra trong vài năm gần đây, khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài chiếm ưu thế tuyệt đối trong kim ngạch xuất khẩu hàng hóa. Xuất khẩu của khu vực này theo số liệu của Bộ Kế hoạch và Đầu tư là chiếm tới 67,5% tổng kim ngạch xuất khẩu. Trong khi đó số liệu của một đơn vị khác thuộc Bộ này là Cục Đầu tư nước ngoài lại cho thấy, kim ngạch xuất khẩu của khu vực FDI chiếm tới 70% tổng kim ngạch xuất khẩu.

Nếu như xuất khẩu của khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể cả dầu thô) ước đạt 25,08 tỷ USD, tăng 12,9% thì khu vực 100% vốn trong nước chỉ đạt khoảng 10,6 tỷ USD, giảm 5,1%.

Trong số liệu về xuất khẩu, một điều đáng chú ý là lượng xuất khẩu dầu thô vẫn tăng “khủng” trong quý I-2015 dù giá dầu thế giới vẫn chưa có sự phục hồi rõ rệt. Tổng lượng dầu thô xuất khẩu quý I tăng tới 34,8%, và do giá dầu giảm nên kim ngạch xuất khẩu mặt hàng này cũng giảm tới 31,2% (quý I năm ngoái xuất khẩu dầu thô đạt 1,7 tỷ USD, giảm 8,3%).

Xuất khẩu “ảm đạm” của khu vực doanh nghiệp nội địa cũng được nhìn thấy rõ ràng hơn trong cán cân thương mại quý I. Khu vực có vốn đầu tư nước ngoài (kể dầu thô) xuất siêu gần 2 tỷ USD thì khu vực doanh nghiệp trong nước nhập siêu tới 3,8 tỷ USD. Điều này khiến nhập siêu cả nước trong quý I lên tới trên 1,8 tỷ USD.

Bình luận về xuất khẩu quý I của Việt Nam, báo cáo vừa được ngân hàng HSBC công bố đánh giá: Có một cảm giác hơi ảm đạm khi xuất khẩu vẫn chưa nóng lên như nhiều người đã kỳ vọng. Rõ ràng một nước Mỹ mạnh lên cũng chưa đủ. Tiêu thụ cũng vẫn yếu và đầu tư đang giảm, trên hết là tại thị trường Trung Quốc.

"Ngoại trừ hạt điều và trà, hoạt động xuất khẩu hàng hoá đều giảm so với đầu năm. Song năng lực cạnh tranh ngày càng tăng của Việt Nam trong ngành sản xuất tập trung lao động đang hỗ trợ cho những con số về thương mại. Dệt may, giày dép, điện tử và điện thoại đều tăng mạnh."

Bà Bùi Thu Thủy, Phó Cục trưởng Cục Phát triển doanh nghiệp (Bộ Kế hoạch và Đầu tư) lo ngại: Khu vực FDI vẫn chiếm tới gần 70% kim ngạch xuất khẩu, khu vực trong nước chỉ chiếm gần 30%. Xuất khẩu trong nước chủ yếu là của các doanh nghiệp quy mô vừa. Điều này cho thấy doanh nghiệp trong nước rất khó khăn, không tiếp cận được thị trường xuất khẩu.

Đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp băn khoăn: Ngày càng nhiều hiệp định thương mại có hiệu lực, song có tới 80% doanh nghiệp chưa chuẩn bị, đây là điều lo ngại lớn. Doanh nghiệp Việt vốn đã yếu, tỷ lệ doanh nghiệp nhỏ và vừa chiếm đến 97% số doanh nghiệp nên không tiếp cận được thị trường xuất khẩu.

"Có thể doanh nghiệp FDI đã tính toán được các tác động của hội nhập, còn doanh nghiệp Việt Nam thì chưa và đây là điều rất nguy hiểm" - đại diện Cục Phát triển doanh nghiệp nhấn mạnh.

Ông Đào Quang Thu, Thứ trưởng Bộ Kế hoạch và Đầu tư cũng lưu ý xuất khẩu 3 tháng đầu năm tăng trưởng không cao như cùng kỳ năm trước. Trong đó xuất khẩu nông, lâm sản là đáng lo ngại nhất.